Altin Orda-da Islamlasma Ve Yerel Din- Baba Tuk... (Full Version)

Tarihçiler, Baba Tükles’in gerçekten yaşayıp yaşamadığı konusunda ikiye bölünmüştür. Bazı araştırmacılar, onu, 13. yüzyılda Anadolu’da Babaîler İsyanı’nı çıkaran Baba İlyas ile ilişkilendirir. Kimileri ise Özbek Han’ın İslam’ı kabul etmesinde etkili olan dört Şeyh’ten birinin (Şeyh Seyfeddin, Şeyh Nureddin, Şeyh Hüsamettin ve Şeyh Ahmet) aslında Baba Tükles olabileceğini iddia eder.

Altın Orda'da İslamiyet'in yayılması iki ana safhada incelenir. İlk safha, (1257-1266) döneminde hükümdarın şahsen Müslüman olmasıyla başlar. Ancak bu dönemde İslamiyet henüz halkın geneline yayılmamış, saray çevresi ve belirli tüccar gruplarıyla sınırlı kalmıştır. Halk arasında ise eski Türk-Moğol dini olan ve tabiat kuvvetlerine tazimi esas alan inançlar (Şamanizm/Gök Tanrı inancı) hâlâ baskındır. Özbek Han ve İslam'ın Resmi Din Oluşu Altin Orda-da Islamlasma ve Yerel Din- Baba Tuk...

Halk, Arap merkezli, katı bir Şeriat hukukunu bozkırın özgür ruhuna uygun bulmuyordu. Bu boşluğu dolduran şey, oldu. Özellikle Yesevilik (Ahmed Yesevi ekolü), İslam’ı Türk göçebe kültürüne tercüme etme konusunda benzersiz bir başarı yakalamıştı. Bektaşilik, Haydarilik ve Kalenderilik gibi akımların öncüleri, Baba Tükles gibi figürlerle Altın Orda topraklarında boy gösterdi. İslami bir kılıfa sokuldu.

Baba Tükles’i salt bir put kırıcı olarak görmek hatalı olur. Onun ve onun temsil ettiği heterodoks İslam’ın asıl başarısı, neyin yıkılacağından ziyade neyin dönüştürüleceğini bilmesiydi. Altın Orda’daki “yerel din” (yani eski Türk-Moğol inancı) tamamen yok edilmedi, İslami bir kılıfa sokuldu. Bu boşluğu dolduran şey

: Baba Tükles sadece bir din yayıcı değil, aynı zamanda Altın Orda'nın meşhur devlet adamı Emir Edige 'nin efsanevi atası olarak kabul edilir. Bu durum, bölgedeki siyasi meşruiyetin İslami bir kökenle birleştirilmesini sağlamıştır.

Altin Orda-da Islamlasma Ve Yerel Din- Baba Tuk... (Full Version)